Jacqueline Lammerts in een blauwe trui tussen het groen

Het narcistische veld

Narcisme in een relatie: Vind jezelf terug

Raak je jezelf kwijt, twijfel je aan alles en durf je bijna niets meer te zeggen? Het houdt niet op. Niet vanzelf. Hier lees je wat er gebeurt, en hoe je jezelf terugvindt.

Door Jacqueline Lammerts, relatiedeskundige en auteur. Bijgewerkt op 8 oktober 2026

Kort gezegd

Narcisme in een relatie herken je aan controle, manipulatie en kleineren, tot je aan jezelf gaat twijfelen. Volgens relatiedeskundige Jacqueline Lammerts ís niemand een narcist: iemand heeft narcistische trekken, en alleen een psycholoog of psychiater stelt een diagnose. Het gedrag is nooit goed te praten. Waar het om gaat, is dat jij herstelt en jezelf terugvindt.

Narcisme in een relatie als lijntekening: twee planten in één pot, waarvan de ene over de andere heen groeit.

Wat is narcisme in een relatie?

Narcisme in een relatie betekent dat die ander steeds de eigen behoeften voorop zet. Die ander neemt geen verantwoordelijkheid, en houdt jou klein om de controle te houden. Dat kan je partner zijn, maar net zo goed je vader of moeder, een broer of je baas. En het is niet sekse-gebonden: het komt bij mannen en bij vrouwen voor.

Vaak begint het met heel veel aandacht. Je bent ineens de mooiste, liefste persoon op aarde, en binnen een paar weken gaat het al over samenwonen. Daarna kantelt het. Er komt kritiek, en daarna was het ineens niet zo bedoeld. Dingen worden omgedraaid. Buiten is die ander charmant, thuis iemand anders. Langzaam raak je je vrienden, je werk of je hobby’s kwijt.

Je hoeft niet alles te herkennen. Een paar van deze gedragingen kunnen je al beschadigen. Psychisch en emotioneel geweld is ook huiselijk geweld. Ik ontken het niet, en ik maak het ook niet lichter dan het is.

Het narcistische veld: lijntekening van een huis met verlichte kamers en een lege kelder eronder.

Wat is het narcistische veld?

Het narcistische veld is mijn woord voor wat er gebeurt, zonder dat ik van iemand een etiket maak. Ik heb het dus niet over narcisten. Ik heb het over een veld. De persoon blijft voor mij neutraal, het gedrag niet.

In mijn beleving is het een veld dat zelf geen levensenergie heeft. Het leeft van de energie van anderen, en dat lukt alleen zolang we ons er niet bewust van zijn. Het is groter dan één persoon, en groter dan één relatie.

Ik leg het graag uit met een huis. Iedereen heeft een kelder: plekken in jezelf waar het licht nog niet brandt. Daar zitten je thema’s, zoals weinig eigenwaarde, jezelf altijd op de laatste plaats zetten of de lieve vrede willen bewaren. En ik zeg altijd: als je niet thuis bent in jezelf, komt er een inbreker binnen.

Zeg ik het zo, dan bedoel ik nóóit dat het jouw schuld is. Een inbraak is nooit de schuld van wie er woont. Het gedrag van de ander hoort bij de ander, en het is nooit goed te praten. Maar je kelder is wel de plek waar jij iets kunt veranderen.

Wat niet geleerd wordt herhaalt zich.

Jacqueline

Waarom je blijft: lijntekening van een tentje waarvan de stokken tegen elkaar leunen, zonder haringen in het zand.

Waarom blijf je, terwijl je voelt dat het niet klopt?

Je blijft vaak omdat je aan jezelf bent gaan twijfelen. Dat is wat gaslighting doet: die ander verdraait wat er gebeurd is. “Dat heb ik toch allemaal niet gezegd.” Tot je denkt dat je gek aan het worden bent, en je je afvraagt of het niet gewoon allemaal aan jou ligt.

En elke keer dat je het aankaart, gaat het ongeveer zo. Eerst trekt die ander zich terug. Dan volgt het verhaal over alles wat die ander zelf heeft meegemaakt. En dan komen de spijt en de belofte dat het nooit meer gebeurt. Juist als je gevoelig bent, zie je de pijn achter het gedrag. Je praat het goed: zo zal het vast niet bedoeld zijn. Zo raak je steeds verder leeg.

En je blijft uit hoop: dat die ander weer wordt zoals in het begin. Die hoop is vaak je emotionele navelstreng. Ik noem het zo omdat je bij de ander haalt wat je jezelf nog niet geeft, zoals erkenning, veiligheid of het gevoel dat je ertoe doet. Vaak houd je ook vast aan het beeld van hoe het had moeten zijn. Dat noem ik plaatjes plakken: je rouwt dan niet alleen om de ander, maar ook om je eigen plaatje.

Soms zijn jullie als twee tentstokken die tegen elkaar aan staan, zonder haringen. Valt de een om, dan valt de ander ook. Dat geldt voor je gevoel, en soms ook voor geld. Dan voelt weggaan alsof je zelf omvalt.

Ik weet hoe dat voelt. Ik voelde al vroeg dat ik weg moest. Toch heeft het jaren geduurd voordat ik zover was.

Ligt het aan mij? Lijntekening van een open poort zonder deur, met een deur die klaarstaat om erin te hangen.

Ligt het dan aan mij?

Nee, het gedrag van de ander ligt niet aan jou. Wel heb je een deel in het veld, en dat deel is precies waar je kracht zit. In mijn praktijk zie ik vijf dingen die je kwetsbaar maken:

Hooggevoeligheid en empathie. Je ziet het goede en de mogelijkheden in iedereen.
De redder in jou. Je helpt een ander, zodat je niet naar je eigen pijn hoeft te kijken.
Verlegen of introvert zijn. De ander doet wat jij stiekem ook zou willen: gezien worden.
Pleasen. Je geeft, in de hoop dat je er mag zijn.
Een ingewikkelde relatie met je vader of moeder. Je zoekt onbewust hun goedkeuring bij een partner.

Ik had zelf een grote poort, en er zat niet eens een deur in. Zei iemand dat iets mijn schuld was, dan liep ik er zo in.

Dit zijn geen fouten, en ze zijn nóóit een reden voor wat jou is aangedaan. Het zijn plekken in jou die je kunt helen. Die ander veranderen is niet jouw taak. Jouw eigen kant wel, en daar ligt je kracht.

Misschien blijft er nog een andere vraag haken: of je zelf narcistisch bent. Die vraag mag er zijn. Naar jezelf kijken is iets anders dan de schuld op je nemen.

Gratis

Herken jij deze patronen in je relatie?

Twaalf vragen over jou, niet over de ander. Geen diagnose, wel een eerlijke spiegel.

Wat je krijgt

Waar je nu staat Op je scherm en in je mailbox, in gewone woorden.
Welke patronen bij jou spelen Zoals twijfel aan jezelf, je aanpassen, je grenzen.
Bewaar je uitslag Hij komt ook in je mailbox, met je persoonlijke link.

Doe de narcisme-test

Loskomen uit narcisme in een relatie: lijntekening van een lege kamer met een houten kratje in het zonlicht.

Hoe begin je met loskomen?

Loskomen begint met geen contact. Blokkeer het nummer van de ander, en ook WhatsApp, e-mail en social media. Vraag vrienden en familie om geen berichten door te geven. Heb je samen kinderen of een huis? Laat dan iemand anders, een woordvoerder, de communicatie doen.

Makkelijk is het niet. Zolang je nog hoopt dat de ander verandert, voelt elke blokkade als verraad. Toch geeft geen contact je de ruimte om weer te voelen wie jij bent.

Toen ik zelf wegging, was er geen geld. Wel vertrouwen. Ik huurde een huis en dacht: dan zit ik maar op een kratje, ik moet hier weg.

Voel je je niet veilig? Juist het moment van weggaan kan gevaarlijk zijn, dus maak eerst een plan met hulp. Je mag altijd je hand opsteken en om hulp vragen.

Hoe je het veilig voorbereidt en daarna los blijft, lees je bij loskomen en losblijven.

Jezelf terugvinden na narcisme in een relatie: lijntekening van een brandende lantaarn op de keldertrap.

Hoe vind je jezelf terug?

Je vindt jezelf terug door je aandacht van de ander naar jezelf te brengen. Niet om schuld te zoeken, maar om te zien wat jij in jezelf mag helen. Wat wens jij nog te halen bij die ander, wat je jezelf mag gaan geven, lieverd?

Een valkuil is de leegte snel opvullen met iemand nieuw. Want wat niet geleerd wordt, herhaalt zich. Neem de tijd om jezelf te geven wat je bij de ander zocht. Dat is de stap van hechten naar verbinden: eerst verbinden met jezelf, en dan met een ander.

Wees daarbij liefdevol en zacht voor jezelf. Veel mensen gaan zichzelf juist kastijden: hoe heb ik dit ooit kunnen laten gebeuren? Maar vallen is helemaal niet belangrijk. Het gaat over het opstaan.

Zelf heb ik het licht aan mogen doen in mijn eigen kelder. Stukje bij beetje heb ik die opgeruimd. Hoe meer licht er brandt, hoe minder grip het oude patroon op je heeft.

Zelfliefde en zelfrespect worden zo je beste bescherming. Je herkent het gedrag sneller, en je gaat er minder snel in mee.

Dit werk is voor jou als je bereid bent om echt naar jezelf te kijken. In het programma Narcisme in de (liefdes)relatie doen we dat stap voor stap, samen met anderen die hetzelfde doormaken. Speelt het ook in je familie of op je werk? Lees dan verder bij relaties en loslaten.

Weet dat je van harte welkom bent.

Jacqueline Lammerts

Relatiedeskundige, inspirator en auteur. Eén op één, waar je ook woont. Twintig jaar praktijk, drie boeken. Over mij

Zit jij vast in een relatie met onderdrukking, controle en angst?

Relaties die je onderdrukken, relatie waarbij jij voelt dat je niet vrij bent, dat je eigenlijk de hele tijd op je tenen loopt.

Jacqueline

Kijk mee (2:40), van mijn YouTube-kanaal

Plan een gratis gesprek

YouTube laadt pas als je op afspelen drukt.

De teachings achter dit thema

Alle twaalf teachings

Boek RELATIES van Jacqueline Lammerts, met een bonus over narcisme in een relatie

Voor als je liever eerst leest

In mijn boek RELATIES staat een aparte bonus over narcisme in een relatie. Hoe herken je het gedrag? Wat maakt dat je blijft? En hoe begin je met herstellen? Ook hier deel ik mijn eigen proces.

Bekijk het boek

E-book, € 36

Vragen over narcisme

Is iedereen met narcistisch gedrag een narcist?

Nee. Eigenlijk ís niemand een narcist. Iemand heeft narcistische trekken, of in ernstige vorm een persoonlijkheidsstoornis, en die diagnose kan alleen een psycholoog of psychiater stellen. We laten allemaal wel eens narcistisch gedrag zien. Het gaat er dus niet om de ander een etiket te geven, maar om jouw herstel.

Wat is het narcistische veld?

Zo noem ik wat er gebeurt, zonder van iemand een etiket te maken. Ik heb het niet over narcisten, maar over een veld; de persoon blijft voor mij neutraal. In mijn beleving heeft dat veld zelf geen levensenergie en leeft het van de jouwe. Het komt binnen waar je nog niet thuis bent in jezelf. Dat is nooit jouw schuld.

Hoe herken je narcisme in een relatie?

Vaak begint het met overweldigende aandacht en al snel plannen voor samen. Later volgen kritiek, dingen omdraaien, je isoleren en de schuld steeds bij jou leggen, tot je aan jezelf gaat twijfelen. Je hoeft niet alles te herkennen: een paar van deze gedragingen kunnen je al beschadigen.

Hoe kom je los van iemand met narcistisch gedrag?

Begin met geen contact: blokkeer telefoon, WhatsApp, e-mail en social media, en vraag je omgeving geen berichten door te geven. Heb je samen kinderen of een huis, laat dan een woordvoerder de communicatie doen. Voel je je niet veilig, maak dan eerst een plan met hulp.

Kan ik voorkomen dat ik weer in zo'n relatie terechtkom?

Je kunt er veel aan doen. Leer eerst van jezelf te houden en heel je eigen thema's, in plaats van de leegte snel te vullen met iemand nieuw. Wat niet geleerd wordt, herhaalt zich. Wie zichzelf respecteert, herkent het gedrag sneller en neemt eerder afstand.

Stel jij een diagnose?

Nee. Ik ben geen psycholoog of psychiater, en ik stel geen diagnose, niet bij jou en niet bij je partner. Ik help je het patroon te zien en jezelf terug te vinden. Soms is professionele hulp nodig; mijn begeleiding kan daar gewoon naast staan.